25 października 1937 roku na wodę spłynął pierwszy jacht klasy Konik Morski. W gdyńskiej stoczni S.Y.G. zwodowano szkoleniowy jacht morski projektu Leona Tumiłowicza, zbudowany jako początek serii. Jacht miał 9,6 m długości, 2,72 m szerokości, 1,53 m zanurzenia, ok. 5 ton wyporności grota o powierzchni 29,6 m2, a foka 10,4 m2. Jacht nazwano „Eksperyment” i był to pierwszy jacht pełnomorski zaprojektowany w Polsce. Do wybuchu wojny powstało 21 jachtów, w tym wiele z nich zbudowano z tańszych materiałów; zestaw trzonowy i poprzeczny, drzewca i pokład wykonywano z drewna sosnowego, pokład był pokrywany płótnem, osprzęt pokładowy i okucia powstały ze stali ocynkowanej.

Geneza jachtu była oczywista. Po wycofaniu z Zatoki Gdańskiej jachtów fińskiej klasy Vingboat (Czajka) ogłoszono konkurs, który miał wyłonić jacht szkoleniowy nadający się do szkolenia podstawowego. Pierwotnie myślano o harcerzach, jednak później postanowiono objąć tym konkursem także inne organizacje. Spośród propozycji Leona Tumiłowiocza, Antoniego Aleksandrowicza i Tadeusza Sołtyka, wybrano projekty tego pierwszego, wzorowany na amerykańskich konstrukcjach słynących z dzielności morskiej. Pierwszy egzemplarz Konika Morskiego (nazwa wymyślona przez Andrzeja Bohomolca) zamówiło środowisko wojskowe, a jachtowi nadano imię „Eksperyment”. 25 października jacht spłynął na wodę. Wkrótce zamówiono kolejne jachty, po pięć jednostek zakupiły Liga Morska i Kolonialna i ZHP. Do wybuchu wojny zwodowano 26 „Koników”. Jacht był taklowany jako slup bermudzki, miał 9,6 metra długości, 2,72 metra szerokości, zanurzenie wynosiło 1,53 metra. Wypierał 4,5 tony i mógł nosić 40 metrów kwadratowych żagla.

Rozwinięciem konstrukcji Konika Morskiego był projekt jachtu „Opty”, na którym w latach 1967-1969 Leonid Teliga opłynął samotnie świat po żaglami jako pierwszy Polak.

Stocznia Yachtowa w Gdyni – SYG – była pierwszą w Polsce profesjonalną placówką o charakterze spółki akcyjnej. Założycielami był młodzi absolwenci Państwowej Szkoły Morskiej, a oficjalnie stocznia zaczęła działać 20 stycznia 1934 roku. Akcjonariuszami Stoczni SYG byli: Jan Benedykt Witkowski, Leon Tumiłowicz, Zbigniew Deyczakowski, A. Szperalski, A. Fedorowicz, Stanisław Rzepecki.


Przedmiotem działalności gospodarczej była budowa, remonty i konserwacja jachtów z drewna, prace żaglomistrzowskie i ta kielarskie, produkcja na zamówienie osprzętu, pośrednictwo w zakresie sprzedaży jachtów oraz działalność wydobywcza i poszukiwawcza wraków. Po roku działalność przyniosła znaczne straty, co spowodowało wycofanie się części udziałowców. Zmieniono zarząd, w którym pozostali Tumiłowicz i Rzepecki, podniesiono kapitał aukcyjny i ograniczono zakres działalności, co pozwoliło przetrwać temu przedsięwzięciu biznesowemu. Wkrótce z firmy odszedł też żaglomistrz Rzepecki, a na jego miejsce trafił Czesław Gibowski, specjalista budowy jachtów. Stocznia pozyskała w 1936 roku kontrakt na budowę jachtu norweskiej klasy Hai, bardzo popularnych w Skandynawii, który zamówił YKP. W kolejnych miesiącach zbudowała serię jachtów klasy Vingboat, nazywanych w Polsce Czajkami oraz 7 szpicgatów, które do wybuchu wojny żeglowały na jeziorze Trockim na Wileńszczyźnie. Do wybuchu wojny stocznia pozyskała jeszcze zamówienia od Marynarki Wojennej, co pozwoliło jej na budowę hangarów na terenie portu oraz zatrudnienie pracowników.

Leon Tumiłowicz
Absolwent Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie i Politechniki Gdańskiej na Wydziale Mechanicznym, konstruktor i budowniczy pierwszego w Polsce balastowego jachtu morskiego. Jako junior żeglował w barwach gdyńskiego oddziału YKP, później poświęcił się pracy szkutnika i konstruktora jachtów morskich. Był autorem kilkudziesięciu konstrukcji, z których największą popularność zdobył Konik Morski. Zmarł 4 lutego 1971 roku. Jego dziełem było kilkadziesiąt projektów jachtów morskich, z których, obok Konika Morskiego, najbardziej znane są „Opty” (rozwinięcie Konika Morskiego) i „Polonia” (Tom 100).

MAS

źródła ilustracji: Magazyn „Morze”, „Sport Wodny”, reprodukcje Marek Słodownik

Autor

Możliwość dodawania komentarzy nie jest dostępna.