Mały przewodnik kajakowy

Aby ułatwić sobie rozpoczęcie spływu proponujemy zacząć jeszcze w województwie Mazowieckim, w Płocku, natomiast zakończyć w Gniewie. Przekroczymy w ten sposób granice województwa, ale zwiększymy atrakcyjność szlaku. Długość proponowanego szlaku wynosi około 245 km. Jednak ze względu na kaprysy Królowej Naszych Rzek może w rzeczywistości ona się wydłużyć. Wyruszając w trasę musimy pamiętać, że Wisła jest dużą rzeką, mogą na niej występować silne fale, niebezpieczne nawet dla jednostek większych od kajaka. Nie możemy wiec zapominać o sprzęcie asekuracyjnym.

Płock[1] jest jednym z najstarszych polskich miast, a świadectwem jego tysiącletniej historii są licznie zachowane tu zabytki tj.:

Katedra w Płocku, Wzgórze Tumskie, W Kaplicy Królewskiej mieści się sarkofag Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego, a w kruchcie kopia słynnych romańskich Drzwi Płockich z XII wieku
Zamek w Płocku. Dziś w dawnym opactwie siedzibę ma Muzeum Diecezjalne
Świątynia Miłosierdzia i Miłości – tzw. katedra mariawicka.
Ratusz – klasycystyczna budowla z XIX wieku
Kamienice z XVIII i XIX wieku
Spichlerze z XIX wieku
Amfiteatr – nowoczesna budowla z wachlarzowym dachem
0,0 km (631,5 km Wisły)

Pb Zaczynamy w Przystani Wodnej PTTK „Morka” Zaczyna się tutaj Zalew Włocławski, gdzie aż do Włocławka jest woda stojąca. Często występują tu wysokie, niebezpieczne dla kajaka fale, dlatego też trzeba zachować ostrożność i trzymać się zawietrznego brzegu. Długość Zalewu wynosi 48 km, średnia szerokość około 1,2 km, długość linii brzegowej to ponad 160 km, a całkowita powierzchnia wynosi w przybliżeniu 70,5 km2 . Oddział Żeglarsko – Motorowodny PTTK „MORKA” ul. Rybaki 10, Płock, tel. 24 262 25 43, e-mail: morka@morka-plock.pl,

4,5 km

Lb Popłacin – ładne miejsce na biwak z pomostem.

10,5 km

Lb Brwilno Dolne w zatoce sięgającej ponad 2 km w górę Wisły ujście Skrwy Lewobrzeżnej (Gostynińskiej, Południowej); przy prawym brzegu duża zalesiona wyspa Kępa Brwileńska. Nad brzegiem zatoki zaczyna się teren Gostynińsko – Włocławskiego Parku Krajobrazowego[2] , który będzie nam towarzyszył aż do Mostek. Park chroni rozległe tereny pradoliny Wisły. Na jego terenie znajdują się rozległe kompleksy leśne. Wśród fauny GWPK najcenniejszą grupę stanowią ptaki, a zwłaszcza gatunki wodno-błotne. Występują tu m.in. umieszczone w „Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt”: bocian czarny, bąk, kulik wielki, żuraw, batalion, błotniak łąkowy i derkacz. Ze ssaków można tu spotkać oprócz jeleni, saren i łosi bobry, wilki i rysie.

14,0 km

Pb ujście Skrwy Prawobrzeżnej (Sierpeckiej, Północnej) na terenie Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego, poprzedzone rezerwatem przyrody Brwilno[3] , za nim Murzynowo

18,5km

Lb Nowy Duninów, port jachtowy, restauracja, sklepy, opodal zespół pałacowy z XIX w. i kościół z początku XX w.

22,5 km

Lb Nowa Wieś – bar na brzegu w pobliżu granica województw – biegnie ku prawemu brzegowi, ukośnie przez rzekę. Możemy założyć, że wpływamy na teren województwa kujawsko – pomorskiego. Granica województwa od lewego brzegu dochodzi do środka zalewu, następnie ok. 3 km biegnie środkiem nurtu i ok. 2km przed Dobrzyniem dochodzi do prawego brzegu.

30,5 km

Lb Marina w Dobiegniewie. z jedyną na Wiśle latarnią jeziorną na końcu mola. Dobiegniewo 7a, Smólnik, tel. 603 117 932, e-mail: dobiegniewo@poczta.onet.pl, www.dobiegniewo.pl

30,8 km

Pb Dobrzyń nad Wisłą, port jachtowy pod Górą Zamkową opadającą gliniastą skarpą do zalewu (dobry punkt widokowy), kościół, sklepy. Na wysokości Dobrzynia znajduje się najszersze koryto Zalewu i wynosi około 3 km, w tym również miejscu na odcinku od Dobrzynia do zapory Zalew jest najgłębszy – 10m. Przystań ul. Zjazd 5, Dobrzyń nad Wisłą, tel. 607 265 164, e-mail: przybytek2@o2.pl, www.kzdobrzyn.pl

32,5 km

Lb Wistka, marina – przystań Smólnik tel. 54 238 01 47, kom. 601 769 328 lub 601 769 316 Pb Zatoka Kózki. 39,0 km

Pb Tulibowo na skarpie ceglany spichlerz i dwór. 41,5 km Pb Zarzeczewo, Marina położona jest nad zaciszną wciskającą się na kilkaset metrów w głąb Wysoczyzny Dobrzyńskej, przy ujściu rzeczki Chełmiczka. Można tu wypożyczyć kajaki, rowery wodne i jachty żaglowe różnych klas. W porcie mieści się bar, świetlica i pole namiotowe. ul. Uskok 5, Włocławek 3, tel. 054 255 02 55 lub 54 237 01 95, e-mail: biuro@yca.pl, www.yca.pl. 43,0 km Włocławek, zapora wodna, składa się ze śluzy, elektrowni, przepławki, jazu i kamienno – ziemnej tamy. Śluza z lewej strony. Regulamin śluzy zabrania śluzowania kajaków, przenoska prawym brzegiem od miejsca, gdzie kończy się wybetonowana korona zapory (niewygodne wyjście), przez szosę, w dół, razem około 400 metrów lub więcej, zależnie od stanu dolnej wody. Na zaporze krzyż upamiętniający śmierć ks. Jerzego Popiełuszki w 1984 roku. Za zaporą z prawej rezerwat przyrody „Kulin” gdzie rośnie dyptam jesionolistny „krzak gorejący Mojżesza”.

46,0 km (679 km Wisły)

Most drogowy. Włocławek[4] należy do najstarszych miast w Polsce. W okresie panowania Bolesława Chrobrego był to ważny gród obok Poznania i Gniezna. Od 1123 miasto jest stolicą biskupstwa kujawskiego. W 1255 lokacja na prawie chełmińskim. Włocławek był dużym ośrodkiem handlu zbożem w I Rzeczypospolitej. W 1520 r. powstała tu królewska komora celna przy porcie. W 1569 biskup Stanisław Karnkowski założył we Włocławku seminarium duchowne, które funkcjonuje do dzisiaj. Mieszczanie włocławscy posiadali własną flotyllę wiślaną, obsługującą spław towarów. Kres świetności przyniósł potop szwedzki, gdy w 1657 miasto zostało doszczętnie spalone. W czasie rozbiorów Włocławek początkowo należał do Prus a po Kongresie Wiedeńskim został włączony do Królestwa Polskiego, należącego do Rosji. Ze względu na swoje dogodne położenie przeżywał okras rozwoju przemysłu. W okresie międzywojennym Włocławek był największym miastem ówczesnego województwa warszawskiego. W czasie II wojny miasto zostało administracyjnie włączone do Rzeszy, a ludność polska podlegała wysiedleniem i prześladowaniom, natomiast żydowska podlegał eksterminacji. Lata 1947-49 to okres najbardziej intensywnej odbudowy ze zniszczeń wojennych. W mieście warto zobaczyć:

Kościół farny św. Jana,
Katedra,
Klasztor i kościół oo. franciszkanów reformatów pw. Wszystkich Świętych,
Gotycki kościół św. Witalisa przy seminarium,
Kamieniczki barokowe przy rynku,
Spichrze mieszczące muzea. Punkt informacji turystycznej: ul. Warszawska 11/13, tel.:54 411 27 57, e-mail: it@osir.wloclawek.pl

46,7 km

Lb Włocławek, ujście Zgłowiączki, za ujściem nowa miejska przystań wodna. e-mail: sekretariat@osir.wloclawek.pl, www.osir.wloclawek.pl. 50,0 km Dosyć szybkie kamieniste bystrze, przy niskiej wodzie do pokonania lewą stroną szlakiem żeglugowym.

55,0 km

Lb Zabudowania i urządzenia zakładów azotowych Anwil S.A.

Pb Na brzegu las, podchodzący miejscami do samej rzeki. W nurcie Wisły kępy częściowo zadrzewione. 56,0 km Lb Gąbinek. Gazociąg Płw. Jamał – Europa Zach. pod dnem Wisły i wielka przepompownia gazu ziemnego.

60,0 km

Lb Kucerz, na wysokim brzegu elektrownie wiatrowe, przed nimi dogodne miejsce na postój.

62,5 km

Pb Bobrowniki. Pierwsza wzmianka o Bobrownikach pochodzi z 1321r. Z daleka widoczne ruiny zamku krzyżackiego z 1392 r., barokowy, przebudowywany kościół św. Anny z lat 1787–1788, drewniana plebania z około 1800 r. oraz cmentarz rzymsko-katolicki z przełomu XVIII/XIX w. W Bobrownikach i w okolicach, także na lewym brzegu Wisły, rozegrały się walki, które mogły zaważyć na losach bitwy warszawskiej. Bitwę z czerwonoarmistami stoczyły statki uzbrojone NEPTUN i MONIUSZKO. Przy niskim stanie wody można zobaczyć leżące na dnie wraki, jednak nie jest wyjaśnione ich pochodzenie.

68,0 km

Lb Przypust, na wysokim brzegu drewniany kościół z XVIII w.

70,0 km

Lb Nieszawa. Kazimierz Jagiellończyk nada prawa miejskie w 1460, i z tego okresu pochodzi układ architektoniczny. Zabytki:

Późnogotycki kościół parafialny św. Jadwigi z końca XV w. z barokowym wyposażeniem wnętrza z XVII-XVIII w.,
Zespół klasztoru franciszkanów z XVII w. z kościołem Św. Krzyża,
Klasycystyczny ratusz z 1821 r.,
Plebania – miejsce urodzenia Stanisława Noakowskiego (w 1867),
Muzeum Stanisława Noakowskiego,
Zabudowa miejska z lat 1822-1850 – domy drewniane i murowane.
Przeprawa promowa przez Wisłę. 74,7 km Pb Ujście rzeki Mień.

75,0 km

Pb Początek położonej przy prawym brzegu Zielonej (Koziej) Kępy, długiej na 4 km wyspy wiślanej; główny nurt płynie lewym brzegiem.

79,0 km

Lb Koniec Zielonej Kępy 80,0 km

Lb Przystań żeglugi 1,5 km od Ciechocinka, początek położonej przy lewym brzegu Kępy Dzikowskiej, wyspy wiślanej, do niedawna zamieszkałej. Długość 3,5 km i szerokość 1300 m. Obrzeżona lasem łęgowym, we wnętrzu łąki, kępy lasu i małe oczka wodne. Kępa Dzikowska dysponuje najdłuższymi na Wiśle kamiennymi ostrogami (do 150 m). za którą leży Ciechocinek, wzmiankowany już w XIII w. obecnie znane uzdrowisko z tężniami solankowymi pamiętającymi Staszica.

82,2 km

Pb Na wzniesieniu maleńka wieś Chrapy. Siedziba strażnika wodnego.

86,0 km

Lb ujście rzeczki Tążyny, rzeczki granicznej między zaborami pruskim i rosyjskim w latach 1815 – 1918. 87,2 km

Pb Silno, ceglany budynek dawnej pruskiej straży granicznej z XIX w, a w rzece niedaleko brzegu zabytkowy betonowy wodowskaz.

92,3 km

Toruń Czerniewice, most drogowy autostrady A 1 im. Armii Krajowej.

95,4 km

Pb Złotoria, ujście Drwęcy. W widłach rzek ruiny zamku, który zbudował Kazimierz Jagiellończyk około 1343 r. W 1411 r. na polach pod Złotorią, na cześć obrońców wyciętych przez Krzyżaków, został ratyfikowany l Pokój Toruński.

97,5 km

Pb Kaszczorek (dzielnica Torunia), w pobliżu rzeki pod skarpą kościółek gotycki. 98,4 km Toruń, most drogowy im. Gen. Elżbiety Zawackiej, podwieszony na dwóch łukach. 100,5 km

Lb Wypływ odnogi – Wisły Polskiej lub Małej Wisły, w zależności od poziomu wody dającej możliwość opłynięcia Kępy Bazarowej. 100,8 km Toruń, most kolejowy.

Pb Toruń[5] został lokowany w roku 1233 przez wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Hermana von Salza i preceptora na Słowiańszczyznę i Prusy Hermana Balka. Został zatem założony przez Krzyżaków i podlegał ich zarządowi aż do 1454 r., kiedy został włączony w granice Rzeczypospolitej po buncie mieszczan zakończonym zburzeniem zamku. Przez stulecia czołowe miasto polskich Prus Królewskich, centrum handlowe i kulturalne, miejsce urodzin Mikołaja Kopernika. Ośrodek polskości w czasach zaboru pruskiego, potem stolica międzywojennego województwa pomorskiego, a dziś ważny ośrodek przemysłowy, naukowy i kulturalny, miasto liczące ok.200 tysięcy mieszkańców, od 1999 roku, razem Bydgoszczą stolica województwa kujawsko – pomorskiego. W Toruniu zostały podpisane dwa traktaty pokojowe z Zakonem Krzyżackim w 1411 i 1466 roku znane pod mianem I i II Pokoju Toruńskiego. Od 1997 roku wpisane jest na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Z najbardziej znaczących zabytków trzeba wymienić:

Ratusz staromiejski,
Katedrę św. Janów,
Kościół św. Jakuba,
Kościół NMP,
Kościół św. Piotra i Pawła,
Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Dom Kopernika,
Kamienicę Pod Gwiazdą,
Dobrze zachowane fortyfikacje miejskie z bramami i basztami średniowiecznymi,
Liczne spichlerze i kamienice mieszczańskie,
Ruiny dwóch zamków
Znakomicie zachowaną pruską twierdzę artyleryjską.
104,0 km

Lb Przystań klubu wioślarskiego „Budowlani”, na zadrzewionej Kępie Bazarowej, którą opływa Mała Wisła. Hotelik, pole namiotowe TKS-T Budowlani Toruń, ul. Majdany 1, tel. 56 654 82 07 hotel@budowlani-torun.pl. 104,6 km (735,2 km Wisły) Toruń, most drogowy,

Lb widoczne ruiny zamku Dybów (położone za odnogą Wisły opływającą Kępę Bazarową).

104,8 km

Pb Przystań AZS. Nowopowstała marina daje dobre warunki wodowania, a jej zaplecze spełnia wszystkie potrzeby turystów. Płożenie w centrum Torunia zapewnia łatwość dostępu do wszystkich jego atrakcji. Przystań AZS ul. Popiełuszki 1, Toruń tel. 56 62 288 75 lub 602 292 23 96.

105,0 km

Pb Wejście do portu zimowego.

114,2 km

Pb Stary Toruń, wejście do dawnego portu drzewnego.

Lb Ujście rzeczki Zielona Struga i kanału Nieszawskiego; miejscowości oddalone od rzeki, niewidoczne

132,1 km

Lb Solec Kujawski[6] prawa miejskie od 1325. Przemysł maszynowy, obuwniczy, materiałów budowlanych, zakłady naprawy samochodów. W pobliżu, na obszarze Puszczy Bydgoskiej, maszt antenowy I programu Polskiego Radia. Grób Powstańców Wielkopolskich. W mieście Park Dinozaurów Jura Park, atrakcja dla dzieci.

132,9 km

Lb Przystań WOPR.

Lb Ujście ścieków z zakładów chemicznych ZACHEM.

133 km

Pb Ujście połączonych wód Kanałów Dolnego i Górnego, odwadniających większość Kotliny Toruńskiej. Las dochodzi do brzegu rzeki, która rozpoczyna szeroki łuk, „Wielkie Zakole Wisły”, zmieniając kierunek na północno-wschodni. Na brzegu teren Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły, który będzie ciągnął się przez około 60 km oraz rezerwat Mała Kępa Ostromecka Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Wisły[7] powstał w marcu 1999 roku, w wyniku połączenia dwóch istniejących już wcześniej: Chełmińskiego i Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego, dnia 21 maja 2003 roku zmienił ponownie swoją nazwę na Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego. Obecnie ochroną objęta została prawo i lewobrzeżna dolina Wisły od Bydgoszczy po Nowe. Park o powierzchni ponad 55 tysięcy hektarów. Niezwykle duże zróżnicowanie środowiskowe: geomorfologiczne, glebowe, mikroklimatyczne, hydrologiczne, znajduje odzwierciedlenie w bogactwie flory i fauny. Stwierdzono tu ponad 1000 gatunków roślin (w tym wiele rzadkich lub ginących), wiele gatunków zwierząt (w tym np. ponad 1000 gatunków chrząszczy). Na najbardziej przyrodniczo wartościowych obszarach utworzono 14 rezerwatów przyrody, a migrujące gatunki zwierząt chronione są w ramach programu czynnej ochrony gatunków zagrożonych. W granicach Parku znajduje się 97 pomników przyrody ożywionej (pojedyncze drzewa i ich zgrupowania) oraz 4 obiekty przyrody nieożywionej (jaskinia, głaz narzutowy i dwa źródła). Do walorów kulturowych Parku należą przede wszystkim liczne grodziska wczesnośredniowieczne i zabytki architektury w miejscowościach: Unisław, Płutowo, Kałdus, Wabcz, Gzin, Zamczysko, Strzelce Dolne, Topolno, Gruczno, Sartowice, Bzowo. Założenia pałacowe z parkami (Ostromecko, Rulewo, Sartowice, Grubno). Założenia dworsko-parkowe (Płutowo, Szymborno, Wielkie Łunawy). Zabudowania pomennonickie, najliczniej występujące na Nizinie Sartowicko-Nowskiej, gdzie wsie mają układ rzędówek bagiennych, oraz cmentarze mennonickie m.in. w Trylu, Mątawach, Podwiesku, Wielkich Łunawach. Założenia staromiejskie Świecia, Nowego, Chełmna.

138,0 km

Lb Zaczynają się przedmieścia Bydgoszczy, miasta rozłożonego wzdłuż ujściowego odcinka Brdy i Kanału Bydgoskiego oraz przez kilkanaście kilometrów dzielnicami Łęgowo, Brdyujście i Fordon nad Wisłą.

140,4 km

Lb Ujście Brdy. Śluza Czersko Polskie z jazem walcowym, za śluzą liczne przystanie żeglarskie i wioślarskie, gdzie można znaleźć dobre miejsce na biwak. Yacht Klub Polski: tel. 723 754 502, e-mail: biuro@ykp.bydgoszcz.pl, K.S. „Astoria” tel. 523290313 – WC, woda, natryski. Przystań CWZS Zawisza na torze regatowym w Brdyujściu, ul. Witebska 18. Przystań TKKF „Orzeł”, ul. Nadrzeczna 2.

141,1 km (772,5 km Wisły)

Lb Bydgoszcz – miasto liczące 358 tysięcy mieszkańców – stolica administracyjna województwa kujawsko-pomorskiego od 1999 roku. Miasto położone nad Brdą i Wisłą, na skraju Puszczy Bydgoskiej. Gród bydgoski, którego relikty ukryte są do dziś pod hotelem Holiday Inn, zbudowano w roku 1038. Równie wczesną genezę ma osada w Wyszogrodzie (warowni nad Wisłą, która była grodem pomorskim, kujawskim i kasztelanią). Prawa miejskie otrzymała Bydgoszcz w 1346 roku. W czasie wojny 13-letniej w latach 1454 – 66 miasto stanowiło główną kwaterę wojsk polskich. W 1657 roku został zawarty w Bydgoszczy traktat welawsko – bydgoski, który uniezależniał Prusy Książęce od Polski. Z polecenia króla pruskiego Fryderyka II w latach 1773 – 74 zbudowano Kanał Bydgoski, łączący Noteć z Brdą. Siedziba wojewody kujawsko – pomorskiego. Bardzo duży ośrodek przemysłowy, usługowy i kulturalny, duży węzeł komunikacyjny: drogowy, kolejowy, lotniczy oraz wodny. Bydgoszcz jest także węzłem szlaków turystycznych: pieszych, rowerowych oraz kajakowych. Atrakcją dla wodniaków jest nowoczesna marina pod nazwą Przystań Bydgoszcz na Wyspie Młyńskiej. W sezonie wiosenno-letnim atrakcją jest Bydgoski Tramwaj Wodny, kursujący po Brdzie i Nowym Kanale Bydgoskim. Miasto posiada wiele zabytków m.in.:

Dawne Kolegium Jezuickie (obecnie Urząd Miasta),
Katedra p. w. św. Marcina i Mikołaja,
Zespół młynów i spichlerzy,
Fragmenty fortyfikacji miejskich,
Kościół p.w. Wniebowzięcia NMP,
Kościół pw. NMP Królowej Pokoju,
Dawne klasztory klarysek i bernardynów
Kompleks urządzeń Kanału Bydgoskiego
Grodzisko w Fordonie.
Wyspa Młyńska
Lb Bydgoszcz Brdyujście, wejście do skanalizowanego dolnego odcinka Brdy, którym można po pokonaniu śluzy popłynąć w stronę centrum Bydgoszczy i dalej Kanału Bydgoskiego.

143,9 km

Most kolejowo – drogowy im. Modjewskiego na szosie Toruń – Bydgoszcz.

144,3 km

Lb Fordon dzielnica Bydgoszczy, koniec Wielkiego Łuku Wisły; port rzeczny – zatoczka, w pobliżu kościół z pocz. XX w, synagoga, 144,3 km Pb Brzeg malowniczo zalesiony, za laskiem Ostromecko z zabytkowym kompleksem pałacowo – parkowym[8] oraz kościołem z XV w. Pb Rezerwat przyrody „Wielka Kępa”, chroniący las łęgowy. Koryto rzeki odchyla się łagodnym łukiem na północ. Ostromecko podobnie jak kolejne miejscowości oddzielone jest od Wisły pasem starorzeczy, drzew i krzewów.

Lb Granica lewobrzeżnej części Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły[9] . W pobliżu „Parów Jarużyński” z ciekawą roślinnością i źródliskami. Ze skarpy wysokiej na ok. 60 m widać przepiękną panoramę Wisły. Od tej linii oba brzegi Wisły znajdują się na terenie Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego.

150,3 km

Lb Dolne Strzelce, wieś Widoczny w dali maszt przekaźnika telewizyjnego w Trzeciewcu.

Pb Rafa Od tej linii oba brzegi Wisły znajdują się na terenie Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego. Wisła coraz bardziej odchyla się na wschód. W pobliżu grodzisko.

153,3 km

Lb Trzęsacz. W pobliskiej miejscowości Włóki zabytkowy kościół klasy „0″. 157,3 km

Lb Kozielec znajduje się tutaj zabytkowy kościół drewniany z 1908 r. Pb Czarże – wieś w odległości od brzegu ok.1 km, za wałem powodziowym, we wsi kościół gotycki z XVI w. Wały przeciwpowodziowe po obu brzegach rzeki oddzielają prawie wszystkie nadbrzeżne miejscowości, ograniczając widoczność.

161,0 km

Pb Kokocko, kościół.

162,3 km

Pb Borówno

Lb Topolno, kościół wzniesiony w latach 1681-83 w stylu barokowym, pałac z XIX w, grodzisko Talerzyk – punkt widokowy. 165 km Lb Chrystkowo – chata mennonilcka z 1770 r. przy gospodarstwie agroturystycznym tel.: 52 331 94 64, kom. 696 422 723, e-mail: chrystkowo@gmail.com, www.chrystkowo.eu.

171,1 km

Pb Starogród za jazem jezioro Starogrodzkie, nad nim rezerwat przyrody „Ostrów Panieński” i wykopaliska archeologiczne Kałdus. Europejskie Centrum Wymiany Młodzieży im. Kurta Schumachera w Chełmnie Camping 32 nad jeziorem Starogrodzkim.

175,4 km Pb Chełmno[10] Miasto mające 22 100 mieszkańców. W X w. gród obronny, ośrodek ziemi chełmińskiej, od 1230 roku główny ośrodek Krzyżaków (niemieckie Kulm), otrzymało w 1233 prawa miejskie (prawo chełmińskie, na którego wzór lokowano miasta w Prusach, na Pomorzu Gdańskim i na Mazowszu); od 1466 r. inkorporowane do Rzeczpospolitej w Prusach Królewskich. W Polsce przedrozbiorowej ośrodek województwa; 1386-1697 działała tu znana Akademia Chełmińska, reaktywowana 1756-72 jako filia Akademii Krakowskiej. Ośrodek turystyczny. Zachowany średniowieczny układ urbanistyczny. Z ważniejszych zabytków:

Mury miejskie z XIV-XV w. z 17 basztami i Bramą Grudziądzką,
Kościół farny z XII-XIV w.,
Kościół Dominikanów z XIII-XVII w.,
Kościół Franciszkanów z XIII-XV w.,
Kościół Świętego Ducha z końca XIII w.,
Zespół klasztorny ss. Miłosierdzia (dawniej Cysterek później Benedyktynek ) z XIII-XIV w.,
Późnorenesansowy ratusz z drugiej połowy XVI w.,
Kamienice z XVIII-XIX w.
Pb Odejście kanału do jeziora Starogrodzkiego.

Lb Na dawnej Kępie Popowskiej mały fragment miasta z portem oraz przystanią.

176,1 km

Chełmno, most drogowy.

182,0 km (813,5 km Wisły)

Lb Świecie, ujście Wdy Miasto nieco oddalone od Wisły, zbudowane jest na skarpie Wysoczyzny Świeckiej, u ujścia Wdy do Wisły. Ok. 27 000 mieszkańców. W XI w. gród pomorski, XII-XIII w. stolica księstwa; znany od końca XII w. (w 1198 Zwece), prawa miejskie 1338. Położone nad samą Wisłą, było często narażone na niszczycielskie powodzie. Dopiero w połowie XIX wieku nastąpiły przenosiny miasta na wysoki lewy brzeg Wdy. Wielkie zakłady celulozowo papiernicze, przemysł spożywczy. Zabytki:

Ruiny gotycko-renesansowego zamku z XIV-XVI w.
Kościół z XV-XVI w.,
Pozostałości gotyckich murów miejskich z XIV w.,
Barokowy zespół klasztorny Bernardynów z końca XVII-XVIII w.
Nad brzegiem Wdy Camping-Zamek Świecie tel. 52 331 17 26, e-mail: recepcja@camping-zamek.pl, www.campingzamek.pl,

189,4 km

Lb Sartowice, położone na malowniczym wysokim brzegu. Kościół z XIX w., pałac z XVIII w. z parkiem krajobrazowym na wzgórzach, które tu odsuwają się od rzeki.

196,3 km

Most autostradowy, od którego Zespół Parków Kraj. zajmuje teren wyłącznie na lewym brzegu Wisły.

202,5 km (834 km Wisły)

Grudziądz, most drogowy im. Bronisława Malinowskiego.

Pb Za mostem znajduje się wejście do Mariny Grudziądz w zrewitalizowanym, historycznym porcie Schulza w Grudziądzu. Możliwość rozstawienia namiotu, ul. Portowa, Grudziądz tel. 726 92 1919, e-mail: biuro@marina.grudziadz.pl, www.marina.grudziadz.pl.

203,2 km

Pb Grudziądz[11] – miasto mające ok. 120 tysięcy mieszkańców. W roku 1291 otrzymuje przywilej lokacyjny oparty na prawie chełmińskim. WXIII wieku zaczyna się początek budowy zamku, będącego centrum administracyjnym komturii grudziądzkiej. Do dzisiaj pozostały resztki murów piwnicy zamkowej i studni. W XIV-XVII wieku dzięki budowie spichrzy Grudziądz stanowił ważny ośrodek gospodarczy. W roku 1776 z rozkazu Fryderyka II rozpoczęto budowę cytadeli, która istnieje do dzisiaj. Traktat Wersalski przyznaje Grudziądz Polsce w roku 1919. Podczas II wojny miasto ulega zniszczeniu w ok. 70%. Do ciekawszych zabytków należą:

Kościół farny (obecnie bazylika) p.w. Św. Mikołaja z 1286r., Dodatkowe
Zespół opactwa Benedyktynek z 1624r.,
Kościół p.w. Św. Ducha z końca XIII wieku,
Kościół p.w. Św. Franciszka Ksawerego z końca XVII wieku, • Dawne kolegium jezuickie a obecnie ratusz,
Mury miejskie wzdłuż dawnego koryta rzeki Trynki, • Punkt widokowy na odbudowanej wieży „Klimek”,
Sale Tradycji Jazdy Polskiej (w pałacu opatek). 205,0 km
Pb Twierdza grudziądzka[12].

Lb Dragacz[13]. Zabudowania osadnictwa holenderskiego, cmentarz menonicki.

208,0 km

Lb Lubień. Kościół z XVII w., chaty osadnictwa holenderskiego.

210,5 km

Pb Zakurzewo, ujście rzeki Osy Zaraz za ujściem stromo wznosi się na wysokość ponad 60 m nad lustrem Wisły Łosia Góra.

218,1 km

Pb Rusinowo, granica między województwem kujawsko-pomorskim a pomorskim biegnie środkiem Wisły przez ok. 9 km do wsi Kaniczki.

Lb Tryl.

220,5 km

Lb Ujście rzeki Mątawy.

220,9 km

Lb Nowe, u ujścia Mątawy do Wisły, 6 800 mieszkańców. Znane od XII w., w 1282 powstał tu klasztor Franciszkanów, prawa miejskie w 1350 r. Przemysł meblarski, elektrotechniczny. Zabytki:

Kościół farny z XIV-XV w.,
Kościół pofranciszkański z XIII – XIV w.
Gotycka kaplica na cmentarzu
Pozostałości murów miejskich
Ruiny zamku z XIV w. 228,0 km
Lb Granica województw przecina nurt rzeki i przechodzi na brzeg. Dalszy odcinek rzeki położony jest już w całości w województwie Pomorskim.

228,5 km

Lb Końcowa granica lewobrzeżnej części Parku Krajobrazowego Doliny Wisły.

229,5 km

Lb Wiosło Duże i Wiosło Małe, parę zagród wtopionych w zbocze wśród lasu. Są tu dwa rezerwaty. Rezerwat przyrody Wiosło Duże – florystyczny rezerwat – ochronie podlegają znajdujące się na obszarze lasu mieszanego stanowiska pełnika europejskiego, koniczyny długokłosowej i kruszyczka rdzawoczerwonego. Rezerwat przyrody Wiosło Małe – florystyczny rezerwat – ochronie podlega stanowisko rzadko występujących bylin gatunku aster gawędka.

232,2 km

Lb Opalenie, wieś istniejąca już w 1365 r. Barokowy kościół z 1773 r. Zespół pałacowo – parkowy z XVIII w. W okolicy 4 rezerwaty przyrody z rzadkimi gatunkami drzew, w rzece filary po dawnym moście przeniesionym w okresie międzywojennym do Torunia.

235,5 km (867,0 km Wisły)

Pb Zabytkowy Wodowskaz Korzeniewo pełniący rolę kaplicy prawosławnej. Obok siedziba Nadzoru Wodnego, tel. 55 275 18 92 lub 605 438 352. Biwak „dziki”, bez zaplecza po uzgodnieniu z kierownictwem Nadzoru Wodnego. Zgodnie z ustaleniami traktatu wersalskiego wąski pas ziemi wzdłuż prawego brzegu Wisły aż do korony wału przeciwpowodziowego należał do Polski – również port w Korzeniewie. Istniało tu jednak przejście graniczne, które Niemcy i obcokrajowcy przybywali oglądać jako jedyne miejsce (tzw. „wolny dostęp do Wisły”), gdzie można było swobodnie rzucić okiem na wody rzeki.

Pb W pobliżu, około 3 km – Kwidzyn[14] – miasto powiatowe w województwie pomorskim, nad Liwą. 39 400 mieszkańców. Założone w 1233 roku przez Krzyżaków, na miejscu dawnego grodu Prusów, 1254-1587 siedziba biskupstwa pomezańskiego, w 1440 założono tu Związek Pruski. Do 1945 w Prusach Wschodnich, był ośrodkiem regencji. Wielkie zakłady celulozowo-papiernicze, przemysł elektrotechniczny, spożywczy. Węzeł kolejowy. Zabytki:

Gotycka katedra,
Zamek – muzeum,
Pozostałości murów miejskich z XIV w.,
Pałac Fermoray XVIII w.,
Gmach Sądu Ziemskiego z przełomu XVIII i XIX w.
237,0 km

Most drogowy między drogami krajowymi nr 55 i 91. To jeden z najdłuższych mostów typu extradosed na świecie – ponad 800 m, gdzie długość przęsła ma 204 m.

245,2 km

Lb Ujście Wierzycy, Sto metrów od ujścia Wierzycy dawna przeprawa promowa do Kwidzyna, miejsce nadające się na zakończenie spływu.

245,3 km (876,7 km Wisły)

Lb Gniew[15] – miasto w powiecie tczewskim, w województwie pomorskim, u ujścia Wierzycy do Wisły, 6 897 mieszkańców. Dawniej Gmew; prawa miejskie w 1297. W 1772 wraz z Pomorzem wcielony do Prus, po I Wojnie Światowej powrócił do Polski. Fabryka mechanizmów okrętowych, przemysł elektroniczny, wytwórnia keramzytu. W zabytkowym zamku ma siedzibę Fundacja Europejski Park Historyczny w Zamku Gniew, w jej ramach działają prężne stowarzyszenia rekonstrukcyjne: Chorągiew Husarska, Żółty Regiment Piechoty, dające pokazy dla turystów oraz chór gregoriański „Schola Cantorum Gymevensis” Zabytki:

Zamek z XIII-XIV w., siedziba Bractwa Rycerskiego,
Zespół staromiejski stanowi doskonale zachowany, czytelny układ urbanistyczny miasta średniowiecznego: szachownica ze zlokalizowanym centralnie kwadratowym rynkiem,
Gotycki kościół z drugiej połowy XIV w.,
Ratusz z XIII/XIV w.,
Barokowy pałac z XVII w.,
Kamienice z XIV-XIX w.,
Fragmenty murów miejskich z XIV w. ŻYCZĘ WSZYSTKIM WODNIAKOM „STOPY WODY POD KILEM”.
Serdecznie dziękuję Panu Wojciechowi Jastrzębiec – Kuczkowskiemu za inspirację do pisania i za udostępnione materiały, a Panom Henrykowi Miłoszewskiemu i Andrzejowi Hermanowi za pomoc i uwagi przy opracowaniu tekstu. Józef Rusiecki

Przypisy:

[1] Dodatkowe informacje: www.polskaniezwykla.pl/web/place/search

[2] www.parki.kujawsko-pomorskie.pl/gwpk

[3] www.mazowsze.szlaki.pttk.pl/197-pttk-mazowsze-rezerwat-brwilno 2

[4] Dodatkowe informacje: www.wloclawek.pl/artykuly94/atrakcje-turystyczne

[5] Dodatkowe informacje www.torun.pl

[6] Dodatkowe informacje: www.soleckujawski.pl

[7] Dodatkowe informacje: www.parki.kujawsko-pomorskie.pl/zpkchin 6

[8] www.palacwostromecku.pl/palac-barokowy.php

[9] www.parki.kujawsko-pomorskie.pl/zpkchin

[10] Dodatkowe informacje: www.chelmno.pl

[11] www.it.gdz.pl

[12] www.rawelin-grudziadz.pl

[13] www.dragacz.pl.

[14] Dodatkowe informacje: www.gminakwidzyn.pl

[15] www.gniew.pl

Autor

Możliwość dodawania komentarzy nie jest dostępna.