„Jantar”   – 1937-1939

„Jantar – organ Instytutu Bałtyckiego, Przegląd kwartalny zagadnień naukowych pomorskich i bałtyckich ze szczególnym uwzględnieniem historii, geografii i ekonomii regionu bałtyckiego”.

Periodyk o charakterze naukowym, adresowany do wąskiej grupy czytelników, poruszający się w obszarze zagadnień zawartych w podtytule, a więc historycznych, geograficznych oraz ekonomicznych zawężonych do spraw regionalnych.

Niezwykle ważne pismo dla środowiska naukowego Gdyni i Gdańska, skupiające w gronie współpracowników elitę ówczesnego świata naukowego Pomorza. Komitet Redakcyjny składał się z uczonych z całego kraju, on nadawał pismu ogólny kierunek naukowych dociekań rozwijanych następnie na łamach. W jego skład wchodzili profesorowie: Stanisław Arnold z Warszawy, Franciszek Bujak z Lwowa, Jan Bystroń z Warszawy, Edward Lipiński z Warszawy, Jerzy Smoleński z Krakowa i Witold Staniewicz z Wilna. Redaktorami pisma byli Józef Borowik i Józef Bieniasz. Redakcja znalazła swoją siedzibę w gdyńskim gmachu Instytutu Bałtyckiego znajdującym się przy ulicy Świętojańskiej 23. „Jantar” ukazywał się regularnie jako kwartalnik, jego cena została ustalona na poziomie 3 złotych, a prenumerata roczna kosztowała 10 złotych.

Fot. 1. Okladka pierwszego, z marca 1937 roku, wydania czasopisma „Jantar”

Tytuł miał niezwykle konserwatywny układ, składał się z trzech zasadniczych działów: „Rozprawy”, „Sprawozdania” oraz „Recenzje”. Łamany był dwuszpaltowo, co ułatwiało lekturę, a na treści pomieszczone na łamach pisma złożyło się wiele prac naukowych i omówień badań zagadnień interesujących dla redakcji. Okładka pozostała niezmieniona przez cały okres przedwojenny, podobnie było także z papierem, na którym tytuł drukowano, a który miał wysoką jakość.

Wiele miejsca zajmowała tematyka historyczna koncentrująca się na zagadnieniach morskich, co w sposób oczywisty wynikało z profilu periodyku.[1] Dużo publikowano także na tematy gospodarcze koncentrując się na szlakach wodnych i ich wykorzystaniu w rozwoju transportu, ale też dokonując naukowych porównań pomiędzy wybranymi portami.[2] Bardzo obszernym działem były recenzje, w którym publikowano materiały na temat wybranych nowości książkowych o tematyce morskiej w bardzo różnych aspektach. W dziesięciu wydanych numerach zamieszczono aż 60 recenzji dotyczących publikacji samodzielnych oraz czasopism poświęconych tematyce bałtyckiej i pomorskiej. Oprócz tekstów autorów polskich sięgano także po tłumaczenia artykułów, głównie z kręgu naukowców skupionych wokół innego pisma naukowego wydawanego wówczas na Wybrzeżu, „Baltic Countries”.

Fot 2. Okładka ostatniego, z czerwca 1939 roku, wydania czasopisma „Jantar”

„Jantar” odegrał niezwykle ważną rolę na rynku wydawniczym choć nie miał nigdy aspiracji bycia pismem masowym. Publikował jednak ważkie teksty poruszające problematykę bałtycką w ujęciu naukowym, pokazując stan badań uczonych w nowej dziedzinie. Skupiał wielkie autorytety naukowe i integrował środowisko wokół zagadnień morskich, inspirował kolejnych badaczy do podejmowania tej problematyki w swoich pracach.

Marek Słodownik

Rok Prasy Morskiej to akcja mająca na celu uczczenie 100. rocznicy wydania pierwszego polskiego czasopisma morskiego. Jej celem jest przybliżenie zagadnień związanych z czasopiśmiennictwem morskim w odrodzonej Polsce i pokazanie współczesnemu czytelnikowi wybranych tytułów prasowych o tematyce morskiej i żeglarskiej. Pomysłodawcą akcji jest red. Marek Słodownik.

Organizator: wodnapolska.pl

Oficjalny Partner: Henri Lloyd Polska

Współorganizatorzy: żeglarski.info, tawernaskipperow.pl, zeszytyzeglarskie.pl, zeglujmyrazem.com, sailbook.pl, periplus.pl, port21.pl, polskieszlakiwodne.pl, marynistyka.pl, portalzeglarski.com, dobrewiatry.pl, ktz.pttk.pl, hermandaddelacosta.pl, lmir.pl, Komisja Kultury, Historii i Odznaczeń PZŻ,


[1]   Kazimierz Piwarski, „Udział Litwy w polskiej polityce bałtyckiej w drugiej połowie XVII wieku”, „Jantar” nr 1/1937, str. 1-7, William J. Rose, „Rola Wisły w polskiej kulturze”, tamże, str. 32-36, Marian Małowist, „Bałtyk i Morze Czarne w handlu średniowiecznym”, „Jantar” nr 2/1937, str. 69-74, Tadeusz Zieliński, „Składniki morskie w kulturach helleńskiej i łacińskiej”, „Jantar”, str. 86-91 Antonio Antonio Giordano, „Stosunki handlowe i żeglugowe między Włochami a krajami bałtyckimi”, „Jantar”, str. 75-78, Marceli Handelsman, „Kilka uwag o sprawach bałtyckich w najnowszej historiografii polskiej”, „Jantar”, str. 103-104, Hans Niels-Skade, „Kompania Wschodnio-Azjatycka”, „Jantar”, nr 3/1937, str. 158-163, Paul Norlund, „Trelleborg. Wikiński obóz warowny na wybrzeżu Wielkiego Bełtu, „Jantar”, str. 163-166, Helena Buxell, „Ren a niemieckie porty morskie”, „Jantar”, str. 180-187, Eugene van Cleef, „Narody bałtyckie w Stanach Zjednoczonych”, „Jantar”, str. 228-234, (T.S.), „Sytuacja prawna Wolnego Miasta Gdańska”, „Jantar”, str. 243-249, Kazimierz Piwarski, „Zagadnienia bałtyckie w opinii polskiej XVII wieku”, „Jantar” nr 2/1938, str. 65-73, Kazimierz Zakrzewski, „Związki Cesarstwa Rzymskiego z Bałtykiem”, „Jantar” nr 4/1938, str. 201-208, Wiktor Nechay, „O więzi geograficznej dorzecza Odry z Polską, „Jantar”, str. 219-223, Kazimierz Lepszy, „trzy relacje o podróży Zygmunta III do Szwecji”, „Jantar”,, str. 230-237, Apolonia Załuska, „Kwestia alandzka”, „Jantar” nr 2/1939, str. 94-100

[2]   Bolesław Tabak, „Znaczenie drogi Renu dla krajów bałtyckich i skandynawskich”, „Jantar” nr 2/1938, str. 80-85, Józef de Keuster, „Konkurencja Antwerpii i Rotterdamu w obrotach z państwami bałtyckimi”, „Jantar”, nr 3/1938, str. 162-166, Waław Olszewicz, „Wisła w służbie komunikacji i energetyki”, „Jantar” nr 1/1939, str. 17-23

Autor

Możliwość dodawania komentarzy nie jest dostępna.